İSLAM CEZA HUKUKUNA GİRİŞ -11-

CEZAİ MESULİYETİN ORTADAN KALKMASI

Hangi Durumlarda Cezai Mesuliyet Ortadan Kalkar

İslam ceza hukukunda cezai mesuliyet üç esasa dayanır. Bunlar;

  • Yasak bir fiili işlemek,
  • Failin işlediği fiili kendi isteği ile işlemesi,
  • Fiili işlerken idrak sahibi olması.

Bu üç unsur esastır. Bu üç esas mevcut olduğunda cezai mesuliyet durumu ortaya çıkar. Eğer bu üç esasdan birisi mevcut olmazsa suçlu fiilinden dolayı cezalandırılmaz.

Cezanın kaldırılmasının sebebleri

Failden ceza dört sebebten dolayı kaldırılır. Bunlar;

  • İkram,
  • Sarhoşluk,
  • Delilik
  • Yaş küçüklüğü

Bu dört halde suçlu yasak bir fiili işlerse idrak ve şuur sahibi olmadığı ceza verilmez.

 

Cezanın bağışlanması durumu

Bütün bunlara rağmen islam hukuku suçu hakketmesine rağmen suçlunun bağışlanması prensibini getirmiştir. Suçlu irade ve şuuruyla yasak bir fiili işleyip cezayı haketse bile islam hukuku –umumi kaidelerin istisnası değerlendirilmek üzere- umumi kaidelerin istisnası olarak değerlendirilmek üzere- af hükmünü getirmiştir. (Hüseyin Udeh s. 790)

Buradan maksat, bu istisnai prensible suçluyu suçdan vazgeçtirmeye ve iştirakten dönüp tevbe etmeye teşvik hedefi güdülmektedir. Mesela en önemli suçlardan birisi olan harabe suçu için konulmuş bulunan cezayı bildiren ayeti kerimenin akabinde tevbe hükmünü ihtiva eden ayeti celile varid olmuştur. İşte maide suresindeki bu ayeti celile tevbe etmenin gerekliliğini belirtmektedir:

Allah ve Resulü ile savaşanların ve yeryüzünde bozgunculuk yapmaya çalışanların cezası öldürülmeleri, veya asılmaları veya ellerinin ayaklarının çarprazvari kesilmesi veya bulundukları yerden sürülmeleridir. Bu onların dünyaca çekecekleri bir rezilliktir. Ahirette ise onlar için büyük bir azab vardır. Ancak sizin onları ele geçirmenizden önce tevbe edenler olursa bilin ki, Allah şüphesiz ki Gafûr, Rahîmdir. (Maide, 33-34)

 

Bu hükmün savaş çıkarma suçuna intibak ettiği kesin olmakla beraber bunun dışında haddi gerektiren suçlara uyup uymadığı hususunda ihtilaf vardır. Burada şunu söylememiz gerekir ki, hükmün getirdiği bu nassı yöneticiler uygun gördükleri takdirde tazir suçları için tatbik edebilirler.

Share Button

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir