ŞAHSİYET OLAMAMIŞ KİŞİLİK TİPLERİ

Backup_of_İNSAN ZİHNİ

Bu eserde incelenen kişilik tipleri, kişiliğin kaynaklarından çıkabilecek muhtemel tiplemeleri gösterme çabasına işaret ettiği gibi cemiyette teşkil olunan kişilik tiplerine de işaret etmektedir. Kişiliğin oluşmasında insan tabiatının katkısı ile cemiyetteki şekillenmelerin etkisi birlikte ele alınmıştır. Bu demektir ki, aile, eğitim, sosyal çevre, iktisadi katmanlar, siyasi kamplar ve fikri cereyanlar kişiliğin oluşmasında etkili olmaktadır.

Kişiliğin oluşmasındaki tabi süreç (şuurlu müdahalenin olmaması) mizaç kaynaklarıyla cemiyet imkânlarının oluşturduğu ferdi ve içtimai evrende meydana gelebilecek (içinde yaşadığımız cemiyette meydana gelmiş olan) muhtemel kişilik tiplerinin neler olabileceğinin ipuçlarını verir. Mizaç hususiyetlerinin zuhurunu tamamen engellemek kabil olmadığı gibi cemiyet imkânlarının üstüne çıkarak kişilik oluşturmak da yüksek zekâlarda (ve dehalarda) ancak kabil olabilmektedir. Mizaç hususiyetlerindeki özün şekillenmesi cemiyetin imkânları çerçevesinde meydana gelmekte ve insanların kahir ekseriyeti bu sınırda (cemiyet imkânlarının sınırında) kalmaktadır. Bu çerçevede bakıldığında kişilik tiplerini tespit etmek mizaç hususiyetlerinden azade yapılamayacağı gibi içinde yaşanılan cemiyetten müstakil olarak da yapılamayacaktır.

 

*

 

Kişilik tipleri teşhis ve izah edilirken belli modellemeler yapılmıştır. Modellerin her biri cemiyette karşılaşılabilecek kadar canlı ve devri (güncel) özellikler taşımaktadır. Bazı modellerin çok bazı modellerin az rastlanması kişilik tiplerinin mahiyeti ile doğrudan ilgilidir. Mesela idealist kişiliklerle az karşılaşılması teşhisin yanlışlığına değil o kişilik tipinin cemiyette az bulunmasına işarettir.

Kişilik tipleri teşkil olunurken (veya teşhis edilirken) ana hususiyetleri esas alınmıştır. Teferruatlardaki kişilik özellikleri dikkate alınarak kişilik tipleri teşhis edilmemiştir. Bu sebeple kişilik tiplerinin birkaçının aynı özelliklere sahip olması kabildir fakat benzer özellikleri genellikle teferruattadır.

 

*

 

İnsan tabiatının giriftliği ile cemiyetin ürettiği farklılıklar her insanın tek bir kişilik tipine girmesini engellemektedir. İnsanların çoğunluğu birden fazla kişilik özelliklerini kuşanmış halde bulunabilmektedir. İnsan kompozisyonunu (kişiliğini) oluşturan unsur ve malzemelerin sayılamayacak kadar çok olması tabiri caizse “robot insan” tarifini (veya yetiştirilmesini) imkânsız kılmaktadır. Bu sebeple eserde izah edilen kişilik tiplerinin iki veya daha fazlasını bir insanda görmek kabil olabilmektedir. Birden fazla kişilik tipi özelliklerinin bir insanda bulunmasının önemli ve bilinmesi gereken bir sebebi de şahsiyet ile kişilik arasındaki farklılıktır.

“Çift şahsiyetlilik” mümkün olmamakta fakat “çift kişiliklilik” mümkün olabilmektedir. Şahsiyet şuurlu bir inşa fakat kişilik tabi şekillenmedir. Mizaçta bulunan birbiriyle tezat teşkil edecek mahiyetteki hususiyetlerden çift kişilik oluşabilmesine rağmen şahsiyet mizaçta bulunan zıt hususiyetleri muvazeneye (ve hatta terkibe) kavuşturmakta veya sınırlayarak zapt altına almaktadır. “Şahsiyet” ve “kişiliğin kaynakları” isimli eserlerimizle bu eser birlikte okunduğunda görülecektir ki cemiyette (günümüzde) zaten şahsiyet oluşamamakta ve ancak kişilik meydana gelebilmektedir.

 

*

 

Bu eser “kişiliğin kaynakları” eserinin devamı olup onunla birlikte okunmasında fayda var. Kişiliğin kaynakları anlaşılmadan kişilik tiplerinin anlaşılması iyimser tahminle eksik olur. Ayrıca kişilik ile şahsiyet konularının birbirinden farklı olduğu bilinmeli ve bu çerçevede “şahsiyet” isimli eserimizle paralel olarak okunmalıdır. Şahsiyet isimli eser gözden geçirilmeden bu eserin okunması halinde şahsiyet ile kişiliğin farklılığı anlaşılmayacak ve birbirinin yerine kullanmak muhtemel hale gelecektir.

KİTABI İNDİR _ŞAHSİYET

Share Button

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir