TALİM VE TERBİYE SÜREÇLERİ-18-RUHİ-AKLİ SÜREÇLER-17-NEFS(BENLİK) SAFHASI-6-

“Benlik hassası” aşamasında iman talimi ve ahlak (aslında edep) terbiyesi yapılmalıdır. Ruhi safhada Kur’an-ı Kerim tilaveti ve tevhid zikri ile yapılan “hakikat talimi”, bu yolla gerçekleştirilen ruhi talim, “benlik” aşamasında da devam etmelidir. Ruhi safhadaki hakikat talimi, ruhun yeni geldiği dünyada “hakikatin” bulunduğunu, buraya gelmeden önceki hayatında muhatap olduğu ve bilgisine malik bulunduğu hakikatin, bu dünyada da mevcut olduğunu hatırlatmak, aradaki ünsiyeti ve aşinalığı ortaya çıkarmak içindir. “Benlik” aşamasındaki iman talimi ise hakikat ile ruh arasındaki irtibatın kurulmasıdır.
Hakikate aşina olduğunu hatırlatmak, onunda aşina olduğunu hatırlaması kafi değil, hakikat ile irtibat kurmak gerekiyor. Ruh ile hakikat arasındaki irtibat imandır. “Benlik” aşamasındaki talimin ana yapısı ve muhtevası iman talimi olmalıdır.
Lisanın oluşmasıyla başlayacak olan iman talimi, aynı zamanda “ben hassasını” muhafaza eder, çünkü iman “ben hassasında” gerçekleşir. Ruhi safhadaki hakikat talimi devam ettirilerek ona bir de iman talimi eklendiğinde, “ben hassası” ve “ben merkezi” muhkem hale gelir.
*
“Benlik” aşamasındaki iman talimi, bir taraftan ruh ile hakikat arasındaki irtibatı kurar diğer taraftan zihni evrende ruhi mecrayı açar, tahkim eder, sular. Ruh, aşina olduğu hakikat ile irtibat kurduğunda, hem kendinden kaynaklanan hem de hakikatten aldığı manaları zihni evrene ve dış dünyaya ulaştırmak ister, bu arzusu için bir mecra açar, ruhi mecra veya iman mecrası diye isimlendirdiğimiz bu koridor ortaya çıkar.
Ruh hakikate zaten aşinadır, zaten onu tanır, ruhi safhadaki hakikat taliminin gayesi, aşina olduğu hakikatin bu dünyada da bulunduğunu hatırlatmaktır. Lisanın öğrenilmesinden itibaren aynı talim devam ederken, hakikat ile irtibat kurmanın, o irtibatı kuvvetlendirmenin, zihni evreni o irtibat mecrasına dökmenin talimi yapılmalıdır. Ruh, alem-i ervahtan beri iman etmiş haldedir, ruha iman ettirilmez, sadece ruhtaki imanın (bilginin) bu dünyada ve zihni evrende ortaya çıkması gerekir, zihni evrende yeniden inşa edilmelidir. Mesele bundan ibarettir.
Neden yeniden inşa edilmelidir? Çünkü ruhun alem-i ervahtaki imanı, saf imandır. Fani aleme bulaşmamış, hakikatin tecellisine değil kendisine muhatap olmuştur. O imanı insan bedeni taşıyamaz, insan, ruh-beden beraberliğinde o imanı yeniden inşa etmelidir, o imanı ruh-beden beraberliğinde gerçekleştirmelidir. Tabii ki asıl olan ruhun saf imanının bu dünyada olduğu gibi tezahür etmesidir fakat bu tezahür ancak bir yolda mümkündür, tasavvufta, o da zaman alır. Tasavvufta mümkün olması da, ruhun beden hapishanesinden kurtulacak noktaya kadar yükselmesi, “ölmeden önce ölmesidir”.
Neticede iman taliminin nihai hedefi tabii ki ruhun alem-i ervahtaki saf imanına ulaşmak içindir. Ne var ki ruh dünyaya gelmekle fani aleme inmiş, masivanın içine girmiş, maddeye bulaşmıştır. Öyleyse bu dünyada mümkün olan, aslına da mümkün olduğunca yaklaşan bir iman inşa edilmelidir.
*
Hakikat ile bir taraftan ruhi irtibat kurulurken diğer taraftan zihni-akli irtibatın da kurulması gerekir. İman talimi aynı zamanda zihni evrende iman mecrasını açmaktır, zihni evrende açılan bu mecra, zihni süreçleri, zihni oluşumları, akli gelişimleri etkileyecektir.
İman talimi aynı zamanda bir “tertip” gerektireceğinden dolayı aklın teşekkülü için altyapı oluşturacaktır. İman talimindeki temel tertip, aklın bünyeleşmesi için gerekli nizami çerçeveyi oluşturur. İslam tedrisatının nihai maksatlarından biri olan akl-ı selim, imana, iman marifetiyle de ruha bağlıdır. Zihni evrende güçlü bir “ben” hassası ve merkezi ile iman mecrası oluşmazsa, aklın teşekkülü nefsin tasarrufuna bırakılmış olur. Akl-ı Selim, iman marifetiyle ruha bağlanır, iman mecrası açılamadığında akıl zihni evrende ve nefsin mihverinde kalır. Böyle bir aklı ne kadar geliştirseniz, ne kadar güçlendirseniz de akl-ı selim haline gelemez.
*
“Benlik” aşamasındaki esas talim, iman talimidir fakat bundan ibaret değildir. Ruhi safhadaki Kur’an-ı Kerim talimi devam etmelidir. Yine lisan talimi de aynı hassasiyet ile devam ettirilmelidir.

Share Button

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir