AKIL İNŞASINDA BENLİK-2-BENLİĞİN ORTAYA ÇIKIŞI

AKIL İNŞASINDA BENLİK-2-BENLİĞİN ORTAYA ÇIKIŞI
Benlik, insanın, kendisi ile başkaları arasındaki sınırı belirleyen bir merkezdir. Kendisi ile diğerlerini ayıran merkez… Benlik ortaya çıkmazsa, insan “kendi” olamaz, kendi haline gelemez, kendini diğer insanlardan ayıramaz. Benliğin ortaya çıkmasıyla beraber insanın zihni evreni de şekillenmeye, kendinde merkezleşmeye başlar.
Benlik, akıldan önce ortaya çıkar. Zaten aklın oluşması için benliğin ortaya çıkması, zihni evrenin merkezi haline gelmesi gerekir. Benliğin önce ortaya çıkması, aklı da benlik ekseninde meydana getirir. Benlik, zihni evrendeki ilk merkezleşmedir. Zihni evren bir merkeze kavuşamazsa, dış dünya ile kendi arasında bir sınır oluşturamaz. Zihni dünya ile dış dünya arasında sınır oluşmazsa, fert ortaya çıkmaz.
Benlikten önceki zihni süreçler, dış dünyayı iç dünyaya (zihni evrene) olduğu gibi aktarır. Dış dünyada ne görüyor, duyuyor, öğreniyorsa, zihni evrene olduğu gibi geçer. Bu şekilde devam etmesi mümkün değildir. Bir müddet sonra (ki kısa müddet sonra) zihni evren ile dış evren arasında bir sınır oluşturulması ihtiyacı belirir. Bu ihtiyaç, benliğin doğurduğu ihtiyaçtır. Benlik bu ihtiyacı doğurur ama ihtiyaç ortaya çıktıktan sonra da bu ihtiyaçtan beslenir. Benlik, “benim olan” ile “benim olmayanı” birbirinden ayırt eden merkezdir. “Benim olan” ile “benim olmayan” farklılaşmaya başladığında “benlik” iyice belirginleşir ve zihni evrenin merkezi konumuna yerleşir.
“Benim olan” ile “benim olmayan” arasında sınır meydana gelene kadar aklın oluşması süreci başlamaz. Akıl, toplumda gezinen bilgiler arasından bir kısmını seçerek onları sahiplenir. Sahip olduğu bilgileri kendi özellikleriyle yeniden yorumlar, değerlendirir ve kullanılabilir hale getirir. Benlik, fert ile toplum arasındaki sınırı ve farklılığı belirleyen merkezdir. Bu merkez oluşmalıdır ki aklın inşa süreci başlamış olsun.
Benlik, kendisi ile toplum arasındaki farklılığı belirlemek için karakter özelliklerini kullanır. Benlik erken yaşta ortaya çıktığı için, toplumdan aldığı etkileri, bilgileri değerlendirme imkanına sahip olamaz. Bu sebeple toplum ile kendisi arasındaki farklılığı, doğuştan sahip olduğu karakter özellikleriyle (mizaç hususiyetleriyle) tespit etmek zorunda kalır.
Benliğin ilk oluşma devresi, karakter özellikleriyle sınırlı olduğu için, aklın ilk kaynakları da karakter özellikleridir. Benlikte toplanan, yoğunlaşan, birleşen karakter özellikleri, aklın oluşmaya başladığı ilk devreyi doğrudan etkiler. Benlik, zihni evrenin ilk merkezi olduğu için, sadece aklı değil, tüm zihni özellikleri de etkiler.
Akıl, oluşmaya başladığı erken yaşlarda, benliğin ekseninden kurtulamaz. Aklın, benliğin ekseninden kurtulması ve bağımsızlaşması için uzun bir süre gerekir. Bu sürede alınacak eğitim önemlidir. Yani ilköğretim, aklın hem inşa sürecidir hem de benlikten bağımsızlaşması sürecidir. Eğer ilköğretimde akıl benlikten bağımsızlaştırılamazsa, ömür boyu benlik ekseninde kalabilir. İlköğretimde benlikten bağımsızlaştırılamayan aklın daha sonraki yaşlarda benlikten bağımsızlaştırılması çok zordur ve çok özel metotlar ister.
Akıl benlikten bağımsızlaştırılmazsa, meydana gelen kişilik, “menfaatçi” olur. Çünkü benlik, menfaatçidir. İnsan akıl yoluyla (ve tabii ki ahlak yoluyla) başkalarının da hakları olduğunu bilir ve onlara dikkat eder. Akıl benlikten kurtulamazsa, başkalarının haklarını umursamaz ve sadece kendi menfaatine düşkün hale gelir. Bu durum akıl için kötü bir özelliktir.
Benliğin ilk meydana geldiği dönem önemlidir ve tehlikelidir. Sadece benliği önemseyen, sadece ferdi menfaatleri önceleyen bir eğitim sistemi varsa, yardımsever, başkalarının haklarına dikkat eden kişilikler yetişmez. Başkalarının haklarına saygı göstermeyen fertlerden ibaret bir toplum, sürekli çatışma alanı haline gelir.
Benliğin meydana çıkmaya başladığı dönemden itibaren yapılması gereken iş, “benlik inşası”dır. Benlik inşası programı uygulanmayan kişilerde akıl inşası sağlıklı yürümez. Benlik inşası ayrı bir yazı olarak incelendi.

Share Button

AKIL İNŞASINDA BENLİK-2-BENLİĞİN ORTAYA ÇIKIŞI” üzerine bir düşünce

  1. Bravo tebrik ederim çok faydalandım yazılardan emeğinize teşekkür..

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir