AKIL İNŞASINDA İSTİDATLAR-3-YAPABİLME İSTİDATLARI

AKIL İNŞASINDA İSTİDATLAR-3-YAPABİLME İSTİDATLARI
Yapabilme istidatları, anlama istidatlarından farklıdır. Yapabilme istidatları aklın oluşumunda ve gelişmesinde fazla etkili değildir. Akıl, zeka, duygu, bilgi, hafıza gibi unsur ve melekeler ile oluşur ve gelişir. Yapabilme istidatları, aklı değil hayatı etkiler. Aklı etkilemesi, hayatı etkilemesi yoluyladır, yani dolaylıdır.
Yapabilme istidatları, hayatın bir alanındaki pratikleri rahat, kolay ve başarılı şekilde yapabilme yeteneğidir. Anlaması gerekmez, öğrenmesi kafidir, hatta bazı durumlarda öğrenmeden bile yapabilme başarısını gösterir. Bu durum biraz garip gibi geliyor ama doğru. Mesela bazı kişiler, insanlarla ilişki kurabilmek için, muhatap olacağı insanla ilgili hiçbir bilgi sahibi olmak zorunda değildir. O kadar sempatik bir kişiliği vardır ki, hiç tanımadığı bir insana “merhaba” demesi ilişki kurması için kafi gelebilmektedir. Ne yaptığını anlamadan, nasıl yapacağını anlaması gerekmeden, yabancı insanlarla bir dakika içinde samimi olabilen insanlar var. Bunlar, “yapabilme istidadı” sahibi kişilerdir.
Bir işi hiçbir eğitim almadan yapabilen insanlar var. Herkes bu tür insanlarla karşılaşmıştır hayatında. Mesela dağda bir çoban çok güzel resimler yapıyor, elektronik eğitim almayan bir insan televizyon ve benzeri cihazları tamir ediyor. Bu ve benzeri birçok çeşidi hayatta görülebilir. Dağdaki çobanın güzel resimler yapmasını mümkün kılan özellik, iyi bir eğitim değil, yapabilme istidadıdır.
Yapabilme istidadına sahip insanların, istidat alanındaki işleri yapabilmesi için bir veya birkaç defa görmesi kafi geliyor. İstidadı olduğu için bir veya birkaç defa görmesi, o işi yapabilmesi için gereken öğrenme işlemini gerçekleştiriyor. Öğrenme işleminin hızı, anlama istidadından değil, yapabilme istidadındandır. Çünkü buradaki öğrenme, anlamayı sağlamıyor. Zaten yapabilme istidadı, bir işi yapabilmek için anlama şartını ortadan kaldırıyor, sadece öğrenmesi yetiyor. Öyleyse yapabilme istidadının tarifi, bir işi öğrenerek yapabilme yeteneğidir.
Anlama istidatları (mesela matematik istidadı) aklın bünyesini inşa ediyor. Yapabilme istidadı ise aklın değil ama kişinin becerilerini gösterir. Anlaşılmayan bilgi, aklın bünyesine nüfuz etmez, yerleşmez, onu oluşturan bir eleman haline gelmez. Anlaşılmayan fakat kullanılabilen bilgi ve özellikler (istidatlar) aklın faaliyetlerini etkiler. Akıl, sahibinin (kişinin) kolay ve iyi yapabildiği işlere yönelir. Onları daha iyi anladığı için değil, zahmetsiz yapabildiği, başarılı olduğu için…
İnsan kolay olana meylettiğinden dolayı akıl da kolay olana yönelir. Akıl, sahibini zorlamaz, zorlamak isterse sahibi aklı bir tarafa bırakır, askıya alır, kullanımdan çıkarır. Akıl kendini imha veya iptal edecek işlere girişmez.
Yapabilme istidatları insanların hayat alanlarını belirler. Kişiler, iyi ve kolay yaptıkları işlere meylettikleri için o alanlarda yaşarlar. İnsan zihni topyekun kolay olana yöneldiğinde akıl ondan uzaklaşamaz, sahibini de ondan uzaklaştıramaz.
Anlama istidadı ve yüksek zekaya sahip olan insanlardaki akıl, hayatı peşinden sürükleyebilir. Anlama istidatları ve yüksek zeka yoksa meydana gelen akıl, güçlü ve gelişmiş bir akıl olmayacağı için, hayatı peşinden sürüklemek bir tarafa hayatın peşinden sürüklenir. Hayatı değiştirme gücü olmadığı için hayata uyum sağlar. İnsanın hayata en fazla uyum sağladığı alanlar ise, yapabilme istidatlarının bulunduğu alanlardır.
Sadece yapabilme istidatlarına sahip olan insanlar, hayatlarını bu istidatlarına göre oluşturur, ona göre yaşar. Hayatla en fazla uyum sağladıkları istidat alanlarını asla bırakamazlar. Bu insanların “yapabilme istidatları” hayatlarını yaşamak için gereken özellikteyse (uygun istidatları varsa) başarısız olmazlar, istidatlarının özelliklerine göre başarılı oldukları da görülür. Fakat bu insanların başarıları asla akli başarı değildir. İstidatları hayatta işe yaradığı müddetçe başarıları devam eder.
Sadece yapabilme istidadına sahip insanların kişilikleri gelişmez, oturmaz, istikrar kazanmaz. Hayatlarında tek istikrarlı oldukları konu, yapabilme istidatlarının peşine gitmektir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir