“BÜYÜKLERE” SORULAR-6-BİRİNCİ KISIM ÜÇÜNCÜ SORU

“BÜYÜKLERE” SORULAR-6-BİRİNCİ KISIM ÜÇÜNCÜ SORU
SORU
3-Fahri Kainat Aleyyisselatü Vesselam Efendimizin, Allah Azze ve Celle’ye o kadar yakın olması, ilk yaratılan ruh (nur) olmasındaki “yakınlıktan” mı kaynaklanıyor? İlk yaratılan nur (ruh) olması, başka hiçbir şey yokken ikisinin varlığına delalet ediyor olmalı, dolayısıyla bu hal izahsız bir “yakınlık” ifade ediyor, böyleyse, o ruhun (nurun) Allah Azze ve Celle’ye miraçtaki kadar yakın olması, tabiatı gereği mümkün olan işlerden midir?
SORUNUN AÇIKLAMASI
Bu soruda tecessüsü harekete geçiren nokta, miraçtaki ihsanın kaynağını tespit ve anlama çabasıdır. İlk yaratılan varlık olması, tabii ki en büyük “ihsan”dır, miraçtaki yakınlık, yaratılmadaki ihsanın tabii neticesi midir yoksa miraç ayrıca mı ihsandır?
Aslında soruyu bile doğru düzgün soracak mecalimizin olmadığı bu irtifada, halimiz, anlamak veya anlama kudretine sahip olmaktan ziyade, sadece anlama cehdinin çilesini çekmekten ibarettir. Kelamın tükendiği, idrakin tıkandığı, aklın teslim olmaktan başka bir yol bulamadığı bu bahisler, idrak çilesini biraz olsun tahammül edilebilir hale getirme çabasından ibarettir.
İlk yaratılan ruh (nur) olmasındaki ihsanın tabii neticesi olarak mı miraca çıkmıştır, yoksa bu iki halin ve makamın her ikisi de ayrı ayrı ihsan mıdır? Ayrı ayrı ihsan ise birbirinin mütemmimi midir?
*
Bu soruya neden ihtiyaç duyuyoruz? Bahsini ettiğimiz ihtimallerden herhangi birinin veya bahsini edemediğimiz başka bir ihtimalin olması arasındaki fark nedir? Bu sorunun cevabı o kadar mühimdir ki, Risalet telakkimiz, Fahri Kainat Aleyhisselatü Vesselam Efendimiz ile ilgili telakkimiz, insan telakkimiz, varlık telakkimiz verilecek cevaba göre farklılıklar arzeder.
Mesela varlık telakkimiz (ontoloji nazariyemiz), belli belirsiz insan dışı varlık merkezinde oluşmuş ve insanı ihata etmiştir. Kainatın cesametinin büyüklüğü karşısında insan bedeninin bir zerre kadar bile yer kaplamadığını gördüğümüzde (bildiğimizde), kainat telakkisini merkeze alıyoruz, insan telakkisini de onun mütemmimi gibi görüyoruz. Oysa ilk yaratılan varlığın, Fahri Kainat Aleyhisselatü Vesselam Efendimizin ruhu olması, ruhun maddeye, insanın varlığa mukaddem olduğunu gösterir ki bu durum aynı zamanda insanın kainatı muhit bir çapa malik olduğuna işarettir.
Miraç, Fahri Kainat Aleyhisselatü Vesselam Efendimizin ruhunun ilk yaratılan varlık olmasının tabii neticesi ise, insan, tüm kainata bedel ve ondan daha üstün bir kıymete maliktir. Tabiatına (tabii ki ruhuna) dercedilmiş bu kıymet, ta yaratılış safhasında, yüksek bir irtifaa çıkma ihsanını muhtevidir.
Miraç, ilk yaratılan ruh olma ihsanından müstakil bir ihsan ise, insan, tabiatındaki ihsan ile birlikte kesintisiz olarak ihsana muhtaçtır. İkisi arasındaki fark, birkaç kainat edecek çaptadır.
Diğer taraftan, bu ihsanlar, münhasıran Fahri Kainat Aleyhisselatü Vesselam Efendimize ait olabilir, başka hiçbir mevzuu için kaynak ve delil mahiyeti taşımayabilir. Eğer böyleyse, bunu bilmemiz fevkalade mühimdir.
*
Allah Azze ve Celle mutlak kudret sahibidir, muradına mani yoktur. Bilmediğimiz ve bilemeyeceğimiz herhangi bir şekilde yaratmış, yapmış, ihsan etmiş olabilir. Kendi beyanından (Kur’an-ı Kerim’den) anladığımız odur ki, insanların, hususiyetle de mümin kullarının anlamasını talep etmekte, idrak ve idrak cehdine kıymet vermektedir. Aslında ise idrak cehdi ve istidadı, zaten O’nun insana verdiği mühim ihsanlardan biri olsa gerek. Hal böyle olunca, çerçeveyi muhafaza, merkeze ittiba etmek şartıyla idrak cehd ve gayretini mazur ve kıymetli görür zannındayız. Bu hassasiyet ve kanaatle fakat aciz ve tükenmiş halde çabalıyoruz. Anlaşılacağı üzere sorularımız, idrak kudret ve iddiasından değil, bizatihi idrak acziyetinden kaynaklanmaktadır.
Halimiz, doğru soru sormaya veya soruyu doğru şekilde sormaya fırsat tanımıyor olabilir. Sorularımız ve sorularımızın açıklamaları (ki açıklamalar da ayrıca birçok soruyu muhtevidir) ana çerçeveyi taşıyorsa veya merkezi muhafaza edemiyorsa, cevap vereceklerin öncelikle ve özellikle bu hususları vuzuha kavuşturması gerekiyor.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir