DÜNYA DEVLETİ-2-İSTİHBARAT TEŞKİLATI-1-

DÜNYA DEVLETİ-2-İSTİHBARAT TEŞKİLATI-1-

İstihbarat pahalı bir iştir. Bu sebeple en pahalı ikinci bilgi çeşidi istihbari bilgidir, pahası en yüksek olan bilgi ise bilindiği gibi ilmi bilgi (keşiflerle elde edilen bilgi anlamında) türüdür. En pahalı birinci bilgi çeşidi ilmi keşiflerle elde edilen bilgidir ama istihbari bilgi tehlikesi cihetiyle ayrıca önem arzeder.

İstihbarat teşkilatlarının hedefi, her türlü bilgidir. Ama istihbarat bilgi toplamaktan ibaret bir faaliyet kolu olmadığı için, bilgiyi elde etmek çalışmanın sonuna varmak demek değildir. İstihbaratın özü, elde edilen bilginin işlenmesi, oradan bir projeksiyon çıkarılması, bir gelecek tasavvuru oluşturulmasıdır. Bu sebeple istihbarat, bilgi toplamak gibi teknik bir faaliyet ile birlikte, bilgiyi işlemek ve değerlendirmek gibi tefekkür faaliyetini gerektirir.

Bilgiyi işlemek, zannedildiği gibi matematik denklemlerle olmaz. Mesela “(A) gurubu (B) gurubuna düşmandır” önermesine bakıp da, “öyleyse bunlar mutlaka ve her zaman çatışır” hükmüne varan bir bilgi işleme metodu, meseleyi soyut matematiğe mahkum etmektir. Oysa insan psikolojisinin matematiği hala kurulabilmiş değildir. Demek ki, insanı tanımayan, insan tabiat haritasını, toplumların hassasiyet haritasını çıkaramayanların istihbarat faaliyetinde bulunması, gevezelikten ibarettir.

İstihbaratı, bilgi toplamaktan ibaret gören, topladığı bilgiyle övünen, sadece bilgi servisi yapan bir teşkilata ve kadroya emanet eden ülkeler, “dünya devleti” yani büyük devlet olamazlar. Bu tür istihbarat teşkilatları, sadece başka istihbarat teşkilatlarının bilgi toplama servisi gibi hareket eden ajanlar topluluğudur.

*
İnsanı derinliğine anlamak, insan tabiat haritasını çıkarmak, her tabiat (mizaç) özelliklerini tek tek tespit etmek, her tabiat özelliğinin hayattaki karşılığını bulmak gerekir. İnsan ile birlikte hayatın tabiatını da çözümlemek, hayattaki mecraların insandaki hangi tabiat özelliğinden kaynaklandığını görmek, insanın biyolojik, zihni ve ruhi ihtiyaçlarını, ihtiyaçlar hiyerarşisini doğru tertip etmek şarttır. İnsan tabiatındaki bir özellik, bir dönemde, hayat tarafından baskılanmış, gözardı edilmiş olabilir ama insan tabiatında bulunduğu sürece bir gün mutlaka zuhur edecek, hayatı değiştirecek, kendine bir mecra açacaktır. Bu itibarla hayatın mevcut (bugünkü) şeklini analiz etmek asla gelecek tasavvuru için yeterli bilgi ve fikir sahibi olmak anlamına gelmez.

İnsan tabiatındaki bir özellik ne kadar baskılanmışsa, o kadar patlama güç ve istidadı kazanmış demektir. İnsan tabiatındaki bir özelliğin bu gün hayatta hiç görülmemesi, onun patlama zamanının geldiğini veya yaklaştığını gösterir. Sadece bugünü değerlendirenler bu durumu görmeyeceği için, büyük patlamaları önceden hissedemeyecek, hazırlık yapamayacaktır.

En büyük ve etkili baskı aracı, zannedildiği gibi siyaset (yani devlet) değil, kültürel kodlar ve tortulardır. Kültür, karmaşık inanç ve gelenekler ürettiği için, oluşturacağı baskı veya perdeleme, siyasi baskıdan daha uzun sürebilir ve daha kalıcı olabilir. Fakat kültür de dahil olmak üzere, insan tabiat özelliklerinden herhangi birini, ilanihaye baskı altında tutacak bir güç ve metot yoktur.

En güçlü etki kültürel kodlarda gizli olduğuna göre, insan ve hayatın tabiat haritasıyla birlikte, her ülkenin kültürel kodifikasyonunun analiz edilmesi lüzumu açıkça görülüyor. Kültürel doku, insan tabiat haritasındaki özelliklerin hangisinin güçlü şekilde ortaya çıkacağını, hangisinin baskılanacağını, bunların hangi derecede yapılacağını gösteren bir anahtardır. Anahtara ulaşamayanların (ele geçiremeyenlerin) kilide ulaşması hem imkansız hem de anlamsız ve fonksiyonsuzdur. Anahtarı bilmeyen, bulamayan, bir anahtar olduğunu anlamayanların, “Allah Allah, bu nasıl oluyor?” türünden sızlanmalardan kurtulmaları ve ciddi hamleler yapmaları muhaldir.

*
Bu anlamda istihbarat çalışması, yeryüzünde tefekkürün en derinleştiği ve karmaşıklaştığı az sayıdaki faaliyet alanlarından birisidir. Ferdi ve içtimai alanlarda psikolojik ve sosyolojik süreçleri, süreçlerin doyum noktasını (zirvesini, geri dönüş virajını), süreçleri besleyen dinamikleri ve bunların güçlerini doğru tespit edemeyenler istihbarat çalışması yapmış olmazlar.

Psikolojik ve sosyolojik süreçleri, bu süreçlerin dinamiklerini ve bileşenlerini anlamak, ciddi fikir adamlarının işidir. Sadece istihbarat tekniği ile ilgili eğitim almış olanlar ancak ajan olurlar, bunların temel analiz ve sentez işlemlerini yapması beklenmez.

Hedef ülkenin yaşadığı dini, fikri, siyasi, iktisadi, kültürel, psikolojik, sosyolojik süreçlerini değerlendirebilmek, bilindiği anlamda teknik istihbaratçıların işi ve haddi değildir. Bunlar, ciddi bilim ve düşünce adamlarının her türlü kaynağı kullanma imkanlarıyla birlikte ancak yapabilecekleri iştir.

*
Gelecek inşasında istihbaratın hedef bilgisi temelde iki çeşittir. Birincisi, stratejik plan ve karar bilgileridir, ikincisi ise “süreçlerle” ilgili bilgidir. Bir ülkenin ürettiği en büyük kıymet fikir, bilim, tasarım gibi teorik üretimleridir muhakkak ama bunların ekonomik tasarım türü ve askeri stratejik teknoloji dışındakiler açık kaynaklardan elde edilebileceği için istihbaratın görevlendirilmesi gerekmez. Fakat istihbarat teşkilatı çalışmalarında bu kıymetlerden sonuna kadar (ilgili müessese ve uzmanlardan) faydalanmalıdır.

Devletlerin stratejik planları istihbaratın hedef bilgileri içinde ön sıralarda yer alır. Özellikle büyük devletlerin stratejik planlamaları ve kararları elde edilemediğinde büyük hatalar yapılması ve büyük felaketler yaşanması kaçınılmazdır.

*
İstihbarat teşkilatlarının en derin operasyonları, toplumlarda yeni fikir akımları oluşturmak, psikolojik ve toplumsal süreçler başlatmak, siyasi hareketleri organize etmek, ihtiyaç nitelemeleri yapmak ve kültürel kodifikasyona müdahale etmektir. Bir ülkede, bir milyonluk kütleyi sokağa dökmenin maliyeti, eğer parayla yapılabilmesi mümkünse çok yüksektir. Buna mukabil, bir fikir veya siyasi akım başlattığınızda, milyonları sokağa dökmenin maliyeti sıfırdır. Üstelik öyle bir hareketi başlatmışsanız, o ülkede müthiş bir mevzi edinmişsiniz demektir.

Bir istihbarat teşkilatının başka bir ülkede fikir hareketi veya siyasi hareket veya kültürel ve sosyolojik hareket başlatması, bu çapta bir iş yapabilmesi, bunu da birçok ülkede yapabilme istidat ve donanımını kazanması, o ülkeyi dünya devleti yapmak veya dünya devleti olmanın eşiğine getirmektir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir