İLİMLERİN TASNİFİNİN ALTYAPISI TETKİK İLİMLERİDİR

İLİMLERİN TASNİFİNİN ALTYAPISI TETKİK İLİMLERİDİR

(Terkip ve İnşa dergisi 7. sayı)

Fikirteknesi külliyatında ilimlerin tasnifi, yatay ve dikey olmak üzere iki boyutlu olarak yapılmıştır. Yatay boyut, dört ilim mecrasını tespit etmiş, dikey boyut ise üç mertebeyi esas almıştır. Yatay boyut ana ilim mecralarını göstermektedir, bu da kainattaki dört ana mevzua denk gelir; Kur’an ilimleri mecrası, Tevhid ilimleri mecrası, Beşeri ilimler mecrası, Müspet ilimler mecrası… Dikey tasnif ise; terkip ilimleri, tetkik ilimleri, tatbik ilimleri şeklindedir.
Terkip ilimleri, her ilim mecrasının zirvesinde oturan bir adet terkip ilminden ibarettir, dört ilim mecrasını temsil etmek üzere toplam da dört adettir. Fakat tetkik ilimleri, her ilim mecrasının zirvesindeki bir adet terkip ilminin altında olmak üzere çok sayıdadır. Bu sebeple ilimlerin tasnifinin teferruata doğru devam eden haritası tetkik ilimlerindedir.

Tetkik ilimleri, ilim mecrasını temsil eden her terkip ilminin bilgi ve keşif ihtiyacını karşılayacak kadar sayıda ve çeşitte olmalıdır. Bilgi sahalarını arayıp bulacak, tasarrufu ve tahakkümü altına alacak, o sahayı tasfiye ve tesviye edecek, o sahada ilmini kuracaktır. Bu manada tetkik ilimleri, bilgi sahalarını işgal edecek olan ilim çeşitleridir.
*
Tatbik ilimleri, her tetkik ilminin insan ve hayat ile irtibatını kuracak uygulama sahasıdır. Müstakil bilgi alanı olmayıp, tetkik ilimlerinin her birinin insan ve hayata uzanması için ne kadar ihtiyaç duyulursa o kadar kurulması gerekir. Tatbik ilimleri, müstakil bilgi alanlarına sahip olmadıkları, tetkik ilimlerinin bilgi sahasında bulundukları için, ihtiyacı takip edecek, tatbikatı mümkün kılacak tertip ve sayıda olabilir. Zamanla sayısı artırılabileceği gibi azaltılabilir, bazıları birleştirilebilir, bazıları taksim edilebilir ila ahir.
*
İlmi çeşitlilik, bu sebeple ilimlerin tasnifi, tetkik ilimlerindeki ihtiyaçtır. Her ilim mecrasının işgal ettiği bilgi sahasını tespit ve o sahayı taksim edecek, her bir bölgesi için bir ilim dalı kuracak olan, tetkik ilimleridir. Tatbik ilimlerindeki tasnif ihtiyacı, tetkik ilimleri esas alacağı için müstakil bilgi alanına sahip olmayacak, bu sebeple de yanlış tasnifler yapılması bilgi ve ilim telakkisini etkilemeyecek sadece tatbikattaki faydayı azaltacak veya zararı çoğaltacaktır. Tetkik ilimlerinin bu özelliği, ayrı bir kıymet ifade ettiğini gösterir.
Tetkik ilimlerinde yapılacak tasnifin yanlış olması, her ne kadar tasarrufu altında bulunduğu terkip ilmi tarafından tashih edilmesi beklense de, gözden kaçması durumunda bilgi ve ilim telakkisine zarar verir. Keza tetkik ilimlerindeki tasnif zafiyeti veya hatası, bazı bilgi alanlarının boş kalması veya yanlış ilim dalları tarafından tasarruf altına alınmasıyla neticelenecektir. Bu ihtimalde ortaya çıkacak yanlışlıklar bir tarafa, en azından ilgili ilim dallarında inkişaf ve terakki yavaşlayacak veya duracaktır.
Bir bilgi sahasında, o sahanın tabiatına uygun bir ilim dalı kurulmadığı takdirde, otomobil ile denizde seyahat etmek gibi bir abesle karşılaşılır ve netice alınamaz. Her bilgi sahasını tetkik edecek usul ve yollar farklı olduğu içindir ki zaten ilimlerin tasnifine ihtiyaç duyuluyor ve farklı çeşitte ve çok sayıda ilim dalı kuruluyor.
RAMAZAN KARTAL ramazankartal2000@gmail.com

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir