İNŞA FİKRİ-3-

İNŞA FİKRİ-3-
İnşa fikri, öncelikle dünya görüşü ve medeniyet tasavvuruna ihtiyaç duyar. İslam’ın dünya görüşü ve medeniyet tasavvuru olmadan inşa fikrini oluşturmak kabil olmaz. Dünya görüşü inşa fikrinin kaynağı, medeniyet tasavvuru ise ufkudur. Ufku yani inşa faaliyetinin istikameti, güzergahı, hedefleri, denklemleri, tahlil ve terkip ölçüleri ile mühendislik (inşa) bilgileridir.
Dünya görüşü, “ne” ile inşa edeceğini bilmek için lazım, medeniyet tasavvuru ise “ne” inşa edeceğini bilmek için… Kaynak ve çerçeve… Merkez ve muhit… Bunlar olmadan yapılması gerekenin ne olduğu anlaşılamaz ki, inşa fikri oluşturulabilsin ve faaliyeti başlatılabilsin.
İslam medeniyet tasavvuru, İslam’ın dünya görüşünü muhtevidir. Fakat aksi ihtimal doğru değil, yani dünya görüşü medeniyet tasavvurunu ihtiva etmez. Dünya görüşü ile medeniyet tasavvuru ayrı ayrı oluşturulabileceği gibi, ikisini birden ihtiva eden medeniyet tasavvuru ile iktifa edilebilir. Fakat sadece dünya görüşü ile iktifa edilemez. Öyleyse medeniyet tasavvuru şarttır.
Medeniyet tasavvuru, inşa fikrinin irfan havzasıdır. İnşa fikri, medeniyet tasavvuru içinde üretilir, mayalanır, geliştirilir ve tatbik edilir. Medeniyet mimarisi hazırlanmadan inşa fikri zuhur etmez, bu durumda inşaatı ameleler yürütür. Ameleler ise saray inşa edemez ancak gecekondu inşa eder.
*
İnşa fikri medeniyet tasavvurundan doğduğu için öncelikle terkip fikridir. Terkip edemeyen inşa edemez. Varlıkları birbiriyle terkip etmeden eşya üzerindeki tasarruf, insanları (ferdleri) birbiriyle terkip etmeden cemiyet üzerindeki tasarruf, ilimleri terkip etmeden hikmet üzerindeki tasarruf eksik ve akim kalır. Eşya terkip edilemezse bina nasıl inşa edilir, ferdler terkip edilemezse içtimai nizam nasıl tesis edilir, kaideler (şiarlar) terkip edilemezse sistemler nasıl teşkil edilir?
Medeniyet tasavvuru “terkip” ufkudur, büyük terkiptir. Büyük terkip hamlesinden süzülecek olan inşa fikri, öncelikle terkip inşasıdır. Medeniyet tasavvurundaki “nazari terkip mahareti”, inşa fikrinde ameli terkip gayretine dönmelidir. Başka bir ifadeyle inşa fikri, nazari terkip hamlesi olan medeniyet tasavvurunu, hayatta “gerçekleştirmektir”. İnşa fikri nihai manada, “medeniyet tasavvurunun”, tatbikata geçirilmesidir. Bu sebepledir ki inşa fikri için medeniyet tasavvuru şarttır.
Terkip fikri meselenin nazari kısmını, inşa fikri ise meselenin ameli (pratik) kısmını ifade eder. Bu cihetten bakıldığında aslında terkip fikri ile inşa fikri aynıdır. Daha doğru bir ifadeyle; terkip fikri ile inşa fikri, aynı fikir demetinin iki boyutunu teşkil eder. Medeniyet tasavvuru nazari cihetiyle terkip fikrine, ameli cihetiyle de inşa fikrine bakar.
Terkip etmek, bizatihi inşa etmektir. İnşa faaliyetinin en üst seviyesidir. İki unsuru bile terkip edemeyenlerin, “kurucu düşünceye” sahip “kurucu şahsiyet” olmaları imkansızdır.
Terkip faaliyeti nazari inşa faaliyetidir. Bu sebeple terkip fikri, inşa fikrinin en önemli boyutudur. İnşa faaliyeti ise bu fikrin tatbikattaki karşılığıdır.
*
İnşa fikri medeniyet kurmaya yöneldiği için özü itibariyle tanzim maharetidir. Tanzim maharetine malik olmayan kalbi ve zihni evren, inşa kudretine ulaşamaz. Cemiyeti, hayatı ve varlığı tanzim edebilecek maharete ulaşmadan inşa edebilmek kabil değildir.
Tanzim, hayatı nizami çerçeveye taşımaktır. Hayat, tabiatı itibariyle keşmekeşten (kaostan) kaçar ve nizama doğru akar. Hiçbir iradi müdahale yokken bile hayat nizama doğru akar. Hayatın tabiatına muhalif olmayan fakat dünya görüşünün manasına da muvafık olan nizami çerçeveyi oluşturmanın adıdır, medeniyet. İnşa fikri ise, hayatın akacağı nizami çerçeveyi kendi dünya görüşümüze göre hazırlamanın nazari çerçevesidir.
Tüm hayatı kuşatacak çapta nizam çerçevesi medeniyet tasavvurudur. Medeniyet, hayatın tüm sahalarının tezatsız şekilde örülmüş müesses nizamıdır. Bu sebeple inşa fikri medeniyet tasavvurundan doğar. Medeniyet tasavvuru, en hacimli nizam çerçevesidir, en hacimli tanzim faaliyetidir. İnşa fikri ise, medeniyet tasavvurunun tatbikatta nasıl gerçekleştirileceğini gösteren muhtevadır.

Share Button

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir