İSLAM MAARİF ANLAYIŞI-14-İNSAN TELAKKİSİ-11-

Netice olarak; İslam’ın insan telakkisine maarif anlayışı çerçevesinden bakıldığında, şu ana hususları tespit etmek gerekir. Ruh-Nefs-Akıl sıhhati, İman-Duygu(his)- Tefekkür sıhhati… Başka bir ifadeyle, İman-ı Selim, Kalb-i Selim, Akl-ı Selim, Zevk-i Selim… Yani ruh-nefs zıtlığından ruh merkezindeki vahdete, ruh-akıl zıtlığından “akl-ı selim” merkezli vahdete, zevk-ıstırap zıtlığından “zevk-i selim” merkezli vahdete, iman-inkar zıtlığından, iman merkezli vahdete ulaşmak…
Bahsi edilen zıtlıklar, insan tabiat haritasının zirveleridir. Bahsi edilen vahdet çeşitleri de, İslam’ın insan inşasındaki ara menzillerdir. Bunların yekunu, insandaki vahdet mimarisini teşkil eder. İnsandaki vahdet mimarisi teşkil olunduğunda, ruh, zuhur sıhhatine kavuşur, nefs, ruha irca edilerek terbiye edilir, nefsin irca edilmesiyle “zevk-i selim” gerçekleşir, akıl, ruha bağlı bir bünyeye kavuşarak “akl-ı selim” haline gelir, “akl-ı selim”, ruha bağlı faaliyet göstermeye başladığı için sıhhatli tefekkür meydana gelir.
*
İnsandaki vahdet mimarisi ile ilgili kısa bilgi ve fikir ihtiva eden bu kısım, hulasa mahiyetindedir. Meselelerin hulasası ise, “insan telakkisi” çerçevesinde ve nihai maksat esas alınarak yapılmıştır. Her alandaki vahdetin gerçekleştirilmesi, uzun güzergahlara, girift süreçlere, zorlu safhalara sahiptir. Güzergahların, süreçlerin, safhaların tamamını teferruatıyla anlatmak, bu kitabın hacmini aşar. Fakat bunlar izah edilmediğinde fazla nazari kalacağı aşikardır, tamamının izah edilmesi ihtiyacı açıktır.
Bu ihtiyacın bir kısmı diğer konu başlıkları altındaki izah ile karşılandı. Fakat bu kitap, “İslam Maarif Anlayışı” olduğu için, kitaptaki konuların tamamı “hulasa” şeklindedir. Meselelerin hulasadan kurtulması, teferruata kadar inilebilmesi için İslam Maarifini tek ciltte ele almaktan imtina ettik. Serinin diğer ciltlerinde teferruatlı izahlar mevcut. Bu ciltte, “temel anlayış” örülmeye çalışılmış, nispet noktaları ve konu başlıkları gösterilmiştir.

Share Button

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir