KAZA TEŞKİLATI-İÇTİHAT ŞURASININ VAZİFELERİ-

İÇTİHAT ŞURASININ VAZİFELERİ

İçtihat Şurasının iki vazifesi var; içtihat yapmak ve devlet ricalini muhakeme etmek… İçtihat mevzuu teşri vazifesidir, devlet ricalinin muhakemesi ise kazai vazife… Teşri vazifesi mahiyetindeki içtihat yapma faaliyeti muhtelif başlıklar altında vuzuha kavuşturuldu, burada devlet ricalinin muhakemesi meselesi izah edilecektir.

İçtihat Şurasına bellibaşlı devlet ricalinin muhakemesi vazifesi verilmesinin sebebi, önlerine gelecek ihtilafların, amme hukukunu zenginleştirmesi içindir.

***
Dört halifenin ilk ikisinde halife ile halk arasında ihtilaf çıkmamış, bu sebeple devletin yüksek irtifaındaki salahiyet haritasında ihtilaf zuhur etmemiştir. İhtilaf olmayınca ihtiyaç, ihtiyaç olmayınca içtihat ikame edilmemiştir, arzulanan da aslında budur yani ihtilafsız bir hayattır lakin hayat bazı hususi parantezlik devirler yaşasa da umumiyetle ihtilaftan hali değildir. Hz. Osman devrinde kaynaşma başlamış lakin halife ile halk arasındaki bir ihtilaf değil de, bazı asi güruhların isyanı zuhur etmiştir.

Dört halifeden sonra devlet riyaseti saltanat haline geldiği için, amme hukukunun devlet yüksek irtifaındaki şekillenişi, diğer hukuk alanlarındaki zenginliğe ulaşmamıştır. Devleti teşkil eden yüksek makamların salahiyetleri, vazifeleri, mesuliyetleri, birbirleriyle münasebetleri izah edilmeli, kaidelere bağlanmalı, bunlar yapılırken hassas muvazeneler inşa edilmelidir. Bu sahada İslam amme hukuku tabii ki eksik değildir ama diğer sahalardaki kadar da zengin değildir.

Devlet erkanı, istisnasız olarak Şeriat’a tabidir, halk için tatbik edilen Şeriat-ı Ahmediye’nin tamamı, Başyüce’ye de tatbik edilir. Başyüce’nin herhangi bir suçu, mahkemelerin salahiyet ve vazifeleri kanununa uygun olarak hangi mahkeme salahiyetli ve vazifeli ise o mahkemede yargılanır. İçtihat Şurası, Başyüce ve muadil devlet erkanını, vazifelerinden kaynaklanan suçlardan dolayı yargılar. İşte bu mevzular, devlet erkanının; halka ve diğer devlet makamlarına karşı haklarının, mükellefiyetlerinin, mesuliyetlerinin neler olduğunu vuzuha kavuşturacak meselelerdir.

İçtihat Şurası, devlet erkanı ile ilgili bir karar verdiğinde, o karar, mevzuu ile ilgili içtihat mahiyetindedir ve aynı zamanda kamu hukukunu inşa etmek için kullanılır. Devlet erkanının İçtihat Şurası tarafından muhakeme edilmesinin sebebi bu meseledir.

Mesela Başyüce (Devlet Reisi) ile Başyücelik Kurultayı (Teşri Meclisi) arasında çıkacak ihtilaf, bu makamların salahiyet çatışması olarak görülmemeli, devlet nizamının “ne olması gerektiği” sorusu olarak anlaşılmalıdır. Devlet makamları arasındaki salahiyet ihtilaflarına bakan İçtihat Şurası, amme hukukunun zirvesini inşa edecektir.

İçtihat Şurasının devlet erkanını muhakeme etmesi, sadece onların vazifelerinden doğan suçlar cihetiyle değil, makamlar arasındaki ihtilafları da halledecek ve hukuk inşa edecektir.

***
Yüceler Kurultayı Azalarını, Başyüce’yi, Başyücelik Akademyası Riyasetini, Yüce Din Dairesi Riyasetini, Temyiz Mahkemesi Riyasetini, Hükümet Riyasetini (Başvekili) vazifelerinden dolayı işledikleri suçlar için içtihat şurası muhakeme eder. Yine bunlar arasındaki salahiyet ihtilaflarını da içtihat şurası karara bağlar.
Bu devlet erkanının hangi cürümlerden dolayı İçtihat Şurasında muhakeme edileceği hususu, “İçtihat Şurası Teşkilat ve Esasları Hakkında Kanun ile Tanzim ve Tadat Edilir”.

***
İçtihat Şurasını teşkil ve içtima eden makam, Nakibü’l Eşraftır.
Devletin makamları arasındaki salahiyet ihtilaflarında muhakeme ve içtihat talep eden, salahiyetli makamlardır, bunlar Nakibü’l Eşrafa müracaat ederler ve İçtihat Şurasının içtimaı ile bir karar vermesini talep ederler. Nakibü’l Eşraf, mevzu ile alakalı şekilde İçtihat Şurasını teşkil eder.

***
Devlet erkanının vazifelerinden dolayı muhakeme edilmeleri gerektiğinde, Yüceler Kurultayı Namzet Riyasetinin hususi şubesi Nakibü’l Eşrafa durumu arzeder, Nakibü’l Eşraf lüzum gördüğünde İçtihat Şurasını içtima eder.

***
İçtihat Şurasının teşkili ve içtimaı müstakil bir bahis olarak tetkik edilmiştir.

Share Button

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir