AKIL İNŞASI-E-KİTAP-OSMAN GAZNELİ

ÖNSÖZ VE TEŞEKKÜR Yazar ve fikir adamı Haki Demir’in “akıl” ve “insan” ile ilgili yayınlanan ve yayınlanmayan onlarca kitabı var. Kitaplar çok derin olduğu için pek anlayan çıkmıyor. Kitaplarla bir müddet boğuştuktan sonra anlamaya başladım ve gördüm ki, o kitaplardan birçok konu ve kitap çıkar. Yapılması gereken iş, insanların anlayabileceği hafiflikte bir dil ile yazmak… …

AKIL İNŞASINDA İSTİDATLAR-5-İSTİDAT DEHALARI

AKIL İNŞASINDA İSTİDATLAR-5-İSTİDAT DEHALARI Üç çeşit deha var, zeka dehası, istidat dehası, akıl dehası… Bunlardan sadece “zeka dehaları” bilinir. Daha doğrusu deha olarak tarif edilenler, “zeka dehası” olanlardır. İstidat dehaları ve akıl dehaları bilinmez. Zeka dehası ve istidat dehası doğuştandır, akıl dehası ile çalışarak elde edilebilir. Doğuştan olan dehalar için yapılabilecek bir şey yok fakat …

AKIL İNŞASINDA İSTİDATLAR-4-İSTİDATLAR KİŞİLİK TİPLERİ OLUŞTURUR

AKIL İNŞASINDA İSTİDATLAR-4-İSTİDATLAR KİŞİLİK TİPLERİ OLUŞTURUR İstidatlar, insanı kolay anladığı ve yapabildiği alanlar olduğu için, hayat o alanlara doğru akar. İstidat alanları, insanın kolay anladığı, kolay yapabildiği alanlar olduğu için, insanın kendini daha rahat hissettiği, daha fazla zevk aldığı, daha fazla başarılı olduğu, daha fazla itibar gördüğü alanlardır. İnsan, anladığı ve yapabildiği alanı bırakıp, anlamakta …

AKIL İNŞASINDA İSTİDATLAR-3-YAPABİLME İSTİDATLARI

AKIL İNŞASINDA İSTİDATLAR-3-YAPABİLME İSTİDATLARI Yapabilme istidatları, anlama istidatlarından farklıdır. Yapabilme istidatları aklın oluşumunda ve gelişmesinde fazla etkili değildir. Akıl, zeka, duygu, bilgi, hafıza gibi unsur ve melekeler ile oluşur ve gelişir. Yapabilme istidatları, aklı değil hayatı etkiler. Aklı etkilemesi, hayatı etkilemesi yoluyladır, yani dolaylıdır. Yapabilme istidatları, hayatın bir alanındaki pratikleri rahat, kolay ve başarılı şekilde …

AKIL İNŞASINDA İSTİDATLAR-2-ANLAMA İSTİDATLARI

AKIL İNŞASINDA İSTİDATLAR-2-ANLAMA İSTİDATLARI Anlama istidatları öncelikle zihni faaliyetler için önemlidir. Zihni faaliyetler için önemli olması, aklın inşa edilmesinde de çok önemli olduğunu gösterir. “Yapabilme” istidatları ise zihni faaliyetten ziyade, hayatın pratikleri için önemlidir. Hayatın pratikleri için önemli olması, aklın inşasında daha az fakat aklın kullanılmasında daha çok önemli olduğunu gösterir. Anlama istidatları sayı olarak …

AKIL İNŞASINDA İSTİDATLAR-1-İSTİDAT NEDİR?

AKIL İNŞASINDA İSTİDATLAR-1-İSTİDAT NEDİR İstidat, özel yetenektir. Doğuştan varolan, sonradan çalışarak elde edilemeyen, yetenek… Her hangi bir alanda, anlayabilme ve yapabilme yeteneği… Öğrenmeden, çalışıp kazanmadan bir konudaki yapabilme eğilimi… Eğer insanda istidatlar olmasaydı, dışardan elde edilen bilgilerle bir konuyu anlamak mümkün olmazdı. Anlamak mümkün olmadığında yapmak hiç mümkün olmazdı. İstidat, aslında öğrenme faaliyeti başlamadan önce …

AKIL İNŞASINDA BENLİK-5-BENLİK İNŞASI

AKIL İNŞASINDA BENLİK-5-BENLİK İNŞASI Çocuklarda benlik inşası başlı başına bir konudur. Bir yazıda anlatılacak kadar kısa bir konu da değildir. Bu sebeple çocuklarda benlik inşası konusunda ayrı bir kitap çalışmamız bulunmaktadır. Burada kısaca özetlemekle yetinelim. Benlik ortaya çıkmaya başlamadan önce ahlak eğitimi yapılmalıdır. Ahlak eğitimi ile insanın zihni evreni, doğru, güzel ve iyi ölçülerine sahip …

AKIL İNŞASINDA BENLİK-4-MÜLKİYET EDİNME DÖNEMİ

AKIL İNŞASINDA BENLİK-4-MÜLKİYET EDİNME DÖNEMİ Benliğin doğumundan sonraki ikinci hamlesi, “mülkiyet edinmedir”. Hayır deme dönemi bittikten sonra, yavaş yavaş sahiplenme dönemi başlar ve bu dönem ölünceye kadar devam eder. Sahiplenme, benliğin beslenmesidir. Benlik, sahiplenme yoluyla dış dünyaya karşı zafer kazanma çabasına girer. Dış dünyadaki varlıkların ne kadarına sahiplenebilirse o kadar beslenir ve daha fazla sahiplenme …

AKIL İNŞASINDA BENLİK-3-BENLİĞİN İLK GÖSTERGESİ

AKIL İNŞASINDA BENLİK-3-BENLİĞİN İLK GÖSTERGESİ Benliğin ilk ortaya çıkışı, “hayır” deme dönemidir. Hayır deme döneminden önce benlik belirlemeye başlar ama dışarıdan ilk görünüşü “hayır” deme dönemidir. Benlik, belirmeye başladıktan sonra zihni evrene puslu gözlerle bakmaya başlar. Dış dünyadan zihni evrene intikal etmiş olan etki ve bilgileri yabancı olarak görür. Çünkü kendisi ortaya çıkana kadar zihni …

AKIL İNŞASINDA İMAN EĞİTİMİ-6-İMAN AKLIN HEDEFİNİ BELİRLER

AKIL İNŞASINDA İMAN EĞİTİMİ-6-İMAN AKLIN HEDEFİNİ BELİRLER İman bir taraftan insani değerleri oluşturur diğer taraftan bu değerler merkezinde aklın hedeflerini meydana getirir. Değerler sistemi, hayatın nasıl yaşanacağını gösterdiği için, aklın dönmesi gereken yöne işaret eder. Akıl, iman projektörünün altında, değerlerin oluşturduğu menzillere doğru akar. Değerler sistemi, hayatın nasıl, ne için ve hangi çerçevede yaşanacağını gösterir. …

AKIL İNŞASINDA İMAN EĞİTİMİ-5-İMAN AKLIN SEVİYESİNİ BELİRLER

AKIL İNŞASINDA İMAN ETĞİMİ-5-İMAN AKLIN SEVİYESİNİ BELİRLER İman sistemi ne kadar derin olursa, aklın seviyesi de o kadar yüksek olur. İman aklın bünyesine yerleştiği için, onun ufkunu belirler. Akıl, iman sistemi içinde düşünür, o ufkun dışına çıkamaz. Akıl, kendini oluşturan temel kabulleri sorgulayamaz. Aklın kendini oluşturan temel kabulleri sorgulaması, kendini inkar etmesidir. Bu mümkün müdür? …

AKIL İNŞASINDA İMAN EĞİTİMİ-4-İMAN BENLİĞİN MUHTEVASINI DOLDURUR

AKIL İNŞASINDA İMAN EĞİTİMİ-4-İMAN BENLİĞİN MUHTEVASINI DOLDURUR İnsan benliği çekirdek halindeyken kendini bilmez ve fark etmez. Benlik iki şeyle doldurulur, bilgi ve duygu… Bilgi ve duygu harmanlanmaya başladığı andan itibaren benlik kendini fark etmeye başlar. Duygu, insanın iç dünyasından doğar ve dışarıya doğru akar. Bilgi ise dış dünyadan içeriye doğru akar. Bu iki akış, ilk …

AKIL İNŞASINDA İMAN EĞİTİMİ-3-İMAN AKLIN HİYERARŞİSİNİ OLUŞTURUR

AKIL İNŞASINDA İMAN EĞİTİMİ-3-İMAN AKLIN HİYERARŞİSİNİ OLUŞTURUR İman, kabuller sistemidir. Kabuller sistemi, kendi içinde bir hiyerarşi oluşturur. Hiyerarşi düzendir. Akıl, oluşmak için düzene ihtiyaç duyar. İman, en güçlü duygu olduğu için, kurduğu düzen en sağlam olanıdır. Akıl, imanın meydana getirdiği düzende daha rahat ve kolay şekilde oluşumunu sağlar.

AKIL İNŞASINDA İMAN EĞİTİMİ-2-AKIL İNŞASINDA İMAN

AKIL İNŞASINDA İMAN EĞİTİMİ-2-AKIL İNŞASINDA İMAN Zihni evreni derli toplu tutacak olan imandır. Özellikle çocuğun zihni evreni, yeni oluşmaya başladığı için çok dağınıktır. Zihni evrenin düzenli şekilde oluşması ise çok zordur. Hiçbir şey olmayan ve sıfırdan başlanan zihni evrenin düzenli şekilde örülmesi, en zor işlerdendir. Zihni evrenin ne olduğunu, nasıl oluştuğunu, nasıl geliştiğini, nasıl sistemleştiğini …

AKIL İNŞASINDA İMAN EĞİTİMİ-1-ZİHNİ EVREN İÇİN İMAN ŞART

AKIL İNŞASINDA İMAN EĞİTİMİ-1-ZİHNİ EVREN İÇİN İMAN ŞART Çocukta zihni evrenin oluşması için “kabuller” gerekir. Küçük yaşta her şeyi anlaması beklenmez. Büyüklerin bile anlamadığı ve “kabul” ettiği konuları çocukların anlamasını beklemek boş çabadır. “Çocuklara dini eğitim vermeyelim, onlar büyüdüğünde dinlerini seçsin” diyenler, ya insanın zihni evreninin nasıl meydana geldiğini anlamayan ahmaklardır veya anlıyorlar ama nesli …

AKIL İNŞASINDA SORUMLULUK EĞİTİMİ-3-SORUMLULUK BENLİĞİ GELİŞTİRİR

AKIL İNŞASINDA SORUMLULUK EĞİTİMİ-3- SORUMLULUK BENLİĞİ GELİŞTİRİR Sorumluluk ben merkezinin gelişmesini hızlandırır. Ben merkezinin meydana çıkması ve merkezleşmesi için dış müdahaleye ihtiyaç yoktur mutlaka ama eğitim yoluyla yapılan müdahaleler, ben merkezinin gelişmesine katkıda bulunduğu gibi zararlı şekilde bünyeleşmesini de engelleyebilir. İnsanın doğal gelişme seyri içinde meydana gelmesi kaçınılmaz olan ben merkezi, sorumluluk vermekle hem belli …

AKIL İNŞASINDA SORUMLULUK EĞİTİMİ-2-SORUMLULUK BENLİĞİ KONTROL ALTINA ALIR

AKIL İNŞASINDA SORUMLULUK EĞİTİMİ-2- SORUMLULUK BENLİĞİ KONTROL ALTINA ALIR Sürekli emir alan çocuğun benliğinin ortaya çıkması yavaş olur. Gerçi benlik ortaya çıkmak için eğitime ihtiyaç duymaz. O zamanı geldiğinde, yani biyolojik yaş ilerledikçe, zihni evren bilgiyle doldukça kıpırdamaya başlar. Belli yaş aralıklarıyla da kendini göstererek ortaya çıkar. Benlik kendi kendine de ortaya çıkar çıkmasına da, …

AKIL İNŞASINDA SORUMLULUK EĞİTİMİ-1-SORUMLULUĞUN AKIL İNŞASINA KATKISI

AKIL İNŞASINDA SORUMLULUK EĞİTİMİ-1- SORUMLULUĞUN AKIL İNŞASINA KATKISI Sorumluluk eğitimi, akıl inşasının temel eğitimlerinden biridir. Sorumluluk eğitimi ne kadar geç kalırsa, akıl inşa süreci de o kadar gecikir. Sorumluluk, çocuğu (kişiyi) karar vermek zorunda bırakır. Karar verebilmek, aklın özelliklerindendir. Akıl oluşmadan önceki dönemlerde karar verme durumunda bırakılan çocuk zihni, aklın oluşması için gereken malzemeleri bir …

AKIL İNŞASINDA DUYGU EĞİTİMİ-4-DUYGUDAN ENERJİ OLARAK FAYDALANMA

AKIL İNŞASINDA DUYGU EĞİTİMİ-4- DUYGUDAN ENERJİ OLARAK FAYDALANMAK Duygu olmadığından insan hiçbir şey yapamaz. İnsanın (aklın da) enerjisi duygudur. Herhangi bir konuda duyguyu kaldırdığınızda, o konuda çalışmak çok zorlaşır. Görev, sorumluluk, ihtiyaç gibi sebeplerle akıl tarafından çalışmaya sevkedilse bile insan, bunu ancak geçici bir süre yapar. Akıl, duygu kaynağını (enerjisini) kullanmadan bir konu üzerinde insanı …

AKIL İNŞASINDA DUYGU EĞİTİMİ-3-DUYGU DİLİNİ DOĞRU KULLANMAK

AKIL İNŞASINDA DUYGU EĞİTİMİ-3- DUYGU DİLİNİ DOĞRU KULLANMAK Çocuklarda sevgi ile nefret dikkatli ve kontrollü kullanılmalıdır. Yaygın yanlışlardan birisi de, çocuklara sadece sevgi dili ile muamele etmek… Çocuklara sadece sevgi diliyle hitap etmek doğru değil. Doğru olan, sevgi dilini gerektiren konularda o dili kullanmak, öfke dilini gerektiren konularda öfke dilini kullanmak gerekir. Sadece sevgi dilini …